|
Jedyny
krajowy gatunek świerka od zamierzchłych czasów rosnący na terenie naszego
kraju. Występuje u nas tylko na niektórych obszarach, w górach oraz w
południowej i północno-wschodniej części niżu. Świerk pospolity rośnie
bardzo szybko. drzewo wysokości 30-50 metrów, średnicy pnia do 1 metra.
Pień prosty, wyraźnie zachowany do wierzchołka. korona bardzo regularna,
stożkowata. Gałęzie boczne w wyraźnych piętrach, odstające poziomo lub
łukowato wygięte, z podnoszącymi się wierzchołkami. W zwarciu oczyszcza
się dość łatwo z bocznych gałęzi, tworząc gładkie pnie. Korowina na pniu
czerwonobrązowa. Młode pędy żółtobrązowe lub czerwonawe, nagie lub słabo
owłosione, bruzdowane. Pączki jajowatostożkowate, ostro zakończone,
szarobrązowe, na szczytach silnych pędów często okryte pozaginanymi
igłami. Igły 2 cm, płasko rozłożone, na pędach zawiązujących szyszki i u
drzew starych zawsze grube, sztywniejsze i ułożone szczoteczkowato wokół
pędu. Kwiaty męskie purpurowoczerwone, żeńskie pięknie, karminowo
zabarwione lub zielonkawe, osadzone na końcach zeszłorocznych pędów w
szczytowej partii korony. szyszki jasnoszare, cylindryczne, długości 10-15
cm i średnicy 3-4 cm, o łuskach zmiennego kształtu (romboidalne,
zaokrąglone, zwężone ku wierzchołkowi lub o brzegu wywiniętym). Nasiona
dojrzewają w październiku, lecz szyszki utrzymują się na drzewie przez
całą zimę.
Lubi stanowiska słoneczne lub półcieniste, osłonięte od silnych mroźnych
wiatrów. Najlepiej czuje się w miejscach o dużej wilgotności powietrza.
Korzystnie reaguje na częste zraszanie i podlewanie. Doskonale radzi sobie
z nie sprzyjającymi warunkami zimowymi.
Najlepiej rozwija się na żyznych, wilgotnych i głęboko uprawionych
glebach. Nieźle znosi lekkie, przepuszczalne podłoża. Wytwarza płytki,
szeroko rozgałęziony system korzeniowy.
Gatunek rozmnażamy przez wysiew nasion w kwietniu lub maju, od czerwca do
września robimy sadzonki z odmian karłowych, a niektóre szybciej rosnące
odmiany rozmnażamy przez szczepienie na siewkach tego samego gatunku.
Doskonale znosi przycinanie. Posadzony w rzędzie w słonecznym miejscu
ogrodu, regularnie cięty i strzyżony, tworzy zwarte, zimozielone żywopłoty
i szpalery. Szczególne znaczenie w upiększaniu ogrodów mają jego liczne
odmiany, zwłaszcza karłowe i wolno rosnące. Zróżnicowane pod względem
pokroju, siły wzrostu i wybarwienia igieł, znajdują zastosowanie w
różnorodnych kompozycjach pokrojowych, zarówno w dużych założeniach
ogrodowych, jak i na niewielkich działkach. Znajduje zastosowanie w
parkach i innych zadrzewieniach. Używany jest na osłony przed wiatrem i
śniegiem. |

Drzewo wysokości do 30 metrów, u nas zwykle nie wyższe niż 15-20 m. Korona
bardzo regularna, ale zmienna w kształcie, często u starszych drzew
szerokosłupowa. Gałęzie sztywne, osadzone na pniu pod kątem prostym
(płasko rozpostarte), tworzą zwykle bardzo wyraźne, oddalone od siebie
piętra. Kora na pniu szarobrązowa, dość gruba i głęboko spękana. Pączki
stożkowate, bez żywicy, pokryte odwijającymi się łuskami. Pędy nagie,
grube, żółtawobrązowe do żółtopomarańczowych. Igły sztywne, ostre,
kłujące, długości 2-3 cm, os sinozielonych do srebrzystych, odstające
promieniście od gałązek (osadzone szczoteczkowato). Szyszki wydłużone,
cylindryczne, długości do 10 cm, jasnobrązowe, zwykle obficie pokryte
żywicznymi wyciekami. łuski cienkie, wiotkie, ku wierzchołkowi wydłużone,
z pofałdowanym i powycinanym brzegiem.
Występuje w Zachodniej Ameryce Północnej (Góry Skaliste), w stanach
Kolorado, Utah, Nowy Meksyk, Wyoming. Rośnie w grach najczęściej na
północnych skłonach i w dolinach rzek. Dochodzi do wysokości 3300 m n.p.m.
nie tworzy czystych drzewostanów, lecz rośnie pojedynczo lub grupami wśród
innych gatunków iglastych.
Świerk kłujący został znaleziony dopiero w 1862r. i wkrótce po tym
wprowadzony do uprawy w Europie. Bardzo szybko zyskał powszechne uznanie i
szeroko rozpowszechnił się w wielu krajach, głównie dzięki pięknemu
zabarwieniu igliwia, a także dużej zdolności adaptacyjnej w różnych
warunkach nie tylko w krajach Europy Zachodniej, ale także w Europie
Środkowej i Wschodniej (Rosja, Białoruś, Ukraina). Okazał się drzewem
bardzo wytrzymałym na niskie temperatury i na susze. W Rosji np. doskonale
rośnie nie tylko w surowych warunkach zimowych Petersburga i Moskwy (znane
świerki srebrne pod Murem Kremlowskim), ale także w suchym, kontynentalnym
klimacie Ukrainy, Krymu i Kaukazu. W uprawie wydał liczne formy o różnym,
często bardzo intensywnym zabarwieniu igieł. Szczególnie cenione są
odmiany o srebrzystoniebieskim zabarwieniu igieł, zwane powszechnie
"świerkami srebrnymi". Są one w szkółkach rozmnażane najczęściej przez
szczepienie. Ostatnio stosuje się także rozmnażanie z nasion i selekcję
siewek, wybierając okazy o intensywny, srebrzystym zabarwieniu igieł.
Siewki rosną szybciej od form szczepionych, charakteryzują się regularną
koroną, jednakże nie zawsze w populacjach siewek procent takich form jest
wysoki.
Świerk kłujący obok wysokiej wytrzymałości na niskie temperatury i na
suszę, odznacza się również stosunkowo wysoką odpornością na
zanieczyszczenia powietrza i dobrze rośnie w miastach. Jest mało
wymagający w stosunku do gleby i rośnie nawet na bardzo suchych glebach
piaszczystych i żwirowatych. Natomiast źle rośnie w ocienieniu i może być
sadzony tylko miejscach słonecznych. W parkach i w zieleni osiedlowej
najlepiej sadzić pojedynczo lub w luźnych grupach, tak aby drzewa przez
wiele lat nie ocieniały się wzajemnie i długo zachowywały pełne
ugałęzienie koron.
Świerk kłujący jest gatunkiem zmiennym, głównie pod względem zabarwienia
igieł. W uprawie otrzymano bardzo liczne odmiany, różniące się
intensywnością i odcieniem zabarwienia, a także pokrojem korony. |