Krzew lub niewielkie drzewo z ciernistymi krótkopedami i ciernisto zakończonymi pędami. Wydają liczne odrośle korzeniowe. Liście opadające na zimę, ustawione skrętolegle, wąskie, szarozielone. rośliny dwupienne, kwiaty wiatropylne, niepozorne. Owoce - jednonasienne pestkowce barwy pomarańczowej, zwykle gęsto okrywające gałązki. Tylko 2 gatunki w Europie i w Azji. W uprawie wyłącznie rokitnik zwyczajny.
Krzew lub małe drzewo (do 6 m wysokości), gęsto ugałęzione. Pączki drobne, kuliste, okryte złotobrązowymi łuskami o metalicznym połysku. Pączki kwiatowe znacznie większe od liściowych, zwłaszcza u okazów męskich. Młode pędy pokryte srebrzystymi, łuseczkowatymi i gwiazdkowatymi włoskami, w zimie nagie, błyszczące, srebrzystoszare. Liście równowąskie, długości do 8 cm i szerokości zaledwie 8 mm, z podwiniętym brzegiem, pokryte tarczkowatymi włoskami, z wierzchu szarozielone lub matowo ciemnozielone, od spodu srebrzystobiałe, czasem z metalicznym, miedziano brązowym odcieniem. Kwiaty niepozorne, żółtawe, bezpłatkowe, rozwijają się wczesną wiosną (kwiecień) przed rozwojem liści, męskie w krótkich kłosach (5-8 mm długości) wyrastających wprost na zeszłorocznych pędach, żeńskie po 2-5 na krótkich szypułkach w kątach ubiegłorocznych liści lub u nasady krótkich pędów bocznych. Owoce pomarańczowe, soczyste, kuliste lub elipsoidalne, średnicy 6-8 mm, gęsto okrywające pędy, dojrzewają we wrześniu, przez całą jesień i zimę utrzymują się na krzewie. Przez ptaki zjadane są niechętnie.
Występuje w Europie, Kaukazie, Azji Zachodniej i środkowej aż do Ałtaju, Mongolii i Himalajów. W Polsce rośnie dziko na wybrzeżu Bałtyku oraz często uprawiany i zdziczały. Rośnie nad brzegami rzek, jezior oraz na wybrzeżu morskim, na glebach luźnych, piaszczystych i przepuszczalnych. Roślina chroniona.
Rokitnik jest krzewem szeroko uprawianym w wielu krajach, ze względu na małe wymagania glebowe, wytrzymałość na suszę i zanieczyszczenia powietrza oraz dość dużą wartość ozdobną. Szczególnie piękne są okazy żeńskie, obficie owocujące. Pod ciężarem dojrzewających, barwnych owoców gałęzie uginają się często do ziemi, a nierzadko rozłamują. Również dekoracyjne jest delikatne, szarozielone ulistnienie krzewów. Rokitnik wymaga stanowisk o pełnym nasłonecznieniu. Znos słabe zasolenie gleby, bardzo dobrze rośnie na glebach wapiennych. Źle rośnie i marnieje na glebach wilgotnych, podmokłych, zimnych i ciężkich, gliniastych trudno przepuszczalnych i nieprzewiewnych. Jest szeroko stosowany do zadrzewienia gleb suchych, piaszczystych, hałd i innych nieużytków poprzemysłowych. Używa się go od dawna do utrwalania nadmorskich wydm, które opanowuje i umacnia dzięki licznym odroślom korzeniowym. Może by także stosowany do zadrzewień przydrożnych, a także osiedlowych i miejskich.
Owoce rokitnika, o kwaśnym smaku, zawierają znaczne ilości witaminy C i w niektórych krajach (Syberia, Mongolia) są powszechnie używane do wyrobu soków, dżemów i innych przetworów. W tych celach krzew jest nawet specjalnie uprawiany na plantacjach. Owoce spożywane są również na surowo. Rokitnik rozmnaża się z nasion, które po zbiorze należy oczyścić z miąższu i stratyfikować do wiosny lub wysiewać jesienią wprost na zagonach. Można także rozmnażać z odrośli korzeniowych, z sadzonek korzeniowych oraz z sadzonek zielnych wykonywanych w końcu lata (półzdrewniałych) i traktowanych substancjami stymulującymi powstawanie korzeni. Wegetatywnie zaleca się rozmnażać okazy żeńskie wyróżniające się szczególnie obfitym owocowaniem.